Patiënten met de ziekte van Graves reageren beter op hun behandeling als hun voeding een ruime hoeveelheid jodium bevat dan als er weinig jodium in hun voeding zit. Dat blijkt uit een Chinese trial die in 2018 verscheen in Clinical Endocrinology.

Studie
Endocrinologen van Fujian Medical University experimenteerden met 405 mensen bij wie artsen de ziekte van Graves hadden vastgesteld. Bij die ziekte imiteert het immuunsysteem de werking van het hormoon TSH, waardoor de schildklier te veel schildklierhormoon produceert.

De standaardtherapie na diagnose is medicatie met methimazol, een stof die de synthese van schildklierhormoon drastisch vermindert, gedurende een jaar. Daarna bepalen artsen of het immuunsysteem is genormaliseerd.

In hun onderzoek haalden de onderzoekers alle grote bronnen van jodium uit de voeding van de proefpersonen. Dat betekent meestal dat zeevis, schelpdieren, zuivel, zeewier en eieren uit het dieet verdwijnen.

Zo'n aanpassing lijkt op het eerste gezicht logisch. De schildklier heeft jodium nodig voor de biosynthese van schildklierhormoon. Minder jodium betekent minder schildklierhormoon. Laten we dat maar Theorie A noemen.

Maar bij nader inzien werkt zo'n ingreep misschien ook averechts. Als de schildklier te weinig jodium tot zijn beschikking heeft voor de aanmaak van schildklierhormoon, produceert de hypofyse mogelijk meer TSH. En dat is weer precies wat je niet wilt. Dit noemen we gemakshalve theorie B.

Omdat ze wilden weten welke theorie de juiste was, gaven de endocrinologen de helft van hun proefpersonen alleen een jodiumarm dieet. Als we een ruwe schatting moeten maken aan de hand van de gegevens in de studie, denken we dat deze groep dagelijks 45-90 microgram jodium binnenkreeg. Dat is lager dan de 150 microgram per dag die we volgens de meeste voedingswetenschappers dagelijks zouden moeten consumeren.

De andere helft kreeg ook een jodiumarm dieet, maar ook keukenzout dat was verrijkt met jodium. Via dat zout kreeg deze groep proefpersonen dagelijks 200 microgram jodium extra binnen. We schatten hun jodiuminname op 200-300 microgram per dag. Die inname valt nog net niet in het bereik dat voedingswetenschappers als 'mild excessief' betitelen.

Resultaten
De onderzoekers behandelden hun proefpersonen een jaar lang met methimazol. Daarna stopten ze de behandeling en hielden gedurende een jaar bij of de ziekte terugkeerde.

In de jodiumarme groep was dat 45.5 procent van de proefpersonen het geval, in de jodiumrijke gebeurde dat bij 35.5 procent van de proefpersonen. Dat verschil was statistisch significant. Een jodiumrijke voeding vergroot dus de kans op een succesvolle behandeling met 18 procent.

De onderzoekers monitorden de concentratie van de TRAb-antilichamen in het bloed van hun proefpersonen. Die antilichamen imiteren de werking van TSH en vallen tegelijkertijd de schildklier aan. Bij de ziekte van Graves zien artsen de concentratie van TRAb graag onder de 1.75.

Bij beide groepen daalde de concentratie TRAB, maar hij was overtuigender bij de groep met een jodiumrijke voeding.

Nederlandse situatie
Het Chinese onderzoek is niet direct toepasbaar op de Nederlandse situatie. Volgens het RIVM consumeren de gemiddelde Nederlandse man en vrouw respectievelijk 205 en 160 microgram jodium per dag. [RIVM briefrapport 2022-0066, 2022.] Doorsnee-Nederlanders lijken dus meer op de jodiumrijke groep in het Chinese onderzoek dan de jodiumarme groep.

Er is wel een betrekkelijk kleine groep met een bijzonder lage inname van jodium - en die groep groeit. Dat zijn wellicht de broodverlaters. In het Nederlandse dieet komt 50-60 procent van de dagelijkse inname van jodium op het conto van brood. Daarin zit jodiumrijk zout.

Volg je een koolhydraatarm of glutenvrij dieet en neem je geen maatregelen om je jodiuminname op te krikken, dan komt de inname in de buurt van de jodiumarme groep in het Chinese onderzoek.